Ngay sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (ngày 03/02/1930), được sự lãnh đạo của Xứ ủy Bắc Kỳ, ngày 29/7/1930, tại làng Yên Trường, xã Thọ Lập, Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Thanh Hoá chính thức được thành lập. Ngay từ khi mới ra đời, vận dụng sáng tạo đường lối của Đảng, Đảng bộ tỉnh đã phát huy tinh thần chủ động, tích cực, với phương châm: Kiên quyết về chiến lược, mềm dẻo, linh hoạt trong sách lược, khi thời cơ cách mạng đến đã lãnh đạo nhân dân các dân tộc trong tỉnh vùng lên khởi nghĩa giành chính quyền.

Trong hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc, thực hiện đường lối chiến tranh nhân dân và quốc phòng toàn dân, Đảng bộ Thanh Hoá đã phát động đồng bào các dân tộc không phân biệt giai cấp, tôn giáo, nghề nghiệp, giới tính, đoàn kết một lòng tiến hành cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, chấp nhận mọi khó khăn, thử thách, nêu cao khẩu hiệu hành động: "Thóc thừa cân, quân vượt mức", "Xe chưa qua, nhà không tiếc", "Tổ quốc cần người có người, cần của có của", "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng". Thanh Hoá vừa là hậu phương lớn cung cấp sức người, sức của cho sự nghiệp cách mạng của cả nước, vừa là chiến trường nóng bỏng chôn vùi quân xâm lược. Lớp cha trước, lớp con sau, người trước ngã, người sau tiến lên, nhiều thế hệ con em Thanh Hoá đã xung phong ra mặt trận, có mặt trên khắp các chiến trường gay go, ác liệt nhất, lập nên những chiến công oanh liệt, luôn xứng đáng với truyền thống "Con cháu Bác Hồ". Nhân dân và các lực lượng vũ trang Thanh Hoá cùng với cả nước đã lập nên những thành tích kỳ diệu. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, trong cuộc chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lược, nhân dân các dân tộc trong tỉnh đã tiễn đưa hàng chục vạn con em của mình ra mặt trận. Trong đó, hàng vạn đồng chí đã anh dũng hy sinh ở khắp các chiến trường. Ở hậu phương, với tinh thần vừa tích cực sản xuất, vừa sẵn sàng chiến đấu, quân và dân tỉnh ta đã lập nên những chiến công oanh liệt làm nức lòng bè bạn. Trong cuộc đọ sức ấy, nhiều địa danh, như: Hàm Rồng, Nam Ngạn, Đảo Mê, Phà Ghép; những đơn vị, như: trung đội lão dân quân Hoằng Trường, trung đội dân quân gái Hoa Lộc... và còn rất nhiều tên người, tên đất, tên sông của quê hương xứ Thanh đã đi vào lịch sử hào hùng chống giặc ngoại xâm của dân tộc, trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong thời đại Hồ Chí Minh. Sự cống hiến vô giá của tỉnh Thanh Hoá đã góp phần xứng đáng để Tổ quốc "Khai hoa độc lập - kết quả tự do".

Kháng chiến chống Mỹ kết thúc thắng lợi, cùng với cả nước, Đảng bộ đã lãnh đạo nhân dân các dân tộc trong tỉnh tập trung "Hàn gắn vết thương chiến tranh", xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ cho sản xuất, đời sống, đặt nền tảng cho sự phát triển sau này. Nhiều công trình giao thông, thuỷ lợi, trường học, bệnh viện, các cơ sở sản xuất công nghiệp... trong thời kỳ này được xây dựng bằng sức lao động và sự đóng góp của nhân dân trong tỉnh, đến nay vẫn tiếp tục phát huy tác dụng.

Sau 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, Đảng bộ tỉnh đã vận dụng và ban hành những cơ chế, chính sách phù hợp, khơi dậy được tiềm năng lao động sáng tạo trong nhân dân, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh đã đạt kết quả toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, đời sống của Nhân dân ngày càng được cải thiện. Với sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Đảng bộ tỉnh, Thanh Hóa là một trong số ít các tỉnh đi đầu trong thực hiện Nghị quyết số 18, Nghị quyết số 19, Nghị quyết số 37, Nghị quyết số 39, Kết luận số 48, Kết luận số 50 của Trung ương và đã đạt được một số kết quả tích cực, góp phần tinh gọn bộ máy. Cùng với sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tỉnh đã tập trung chỉ đạo sáp nhập 3.100 thôn, tổ dân phố, để thành lập 1.522 thôn, tổ dân phố mới, theo đó, toàn tỉnh đã giảm từ 5.971 thôn, tổ dân phố, xuống còn 4.393 thôn, tổ dân phố (giảm 1.578 thôn, tổ dân phố). Hoàn thành việc sáp nhập 143 xã, thành 67 xã (giảm 76 xã), là một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước trong việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã theo tinh thần Nghị quyết số 37-NQ/TW ngày 24/12/2018 của Bộ Chính trị. Việc sáp nhập các xã, thôn, tổ dân phố không chỉ tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã, mà còn góp phần tinh giản biên chế, tiết kiệm chi ngân sách.

Từ ngày 01/7/2025, thực hiện chủ trương của Trung ương về việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thanh Hóa đã thực hiện sắp xếp 547 xã, phường, thị trấn thành 166 xã, phường. Đây là cuộc cải cách lớn về tổ chức bộ máy, diễn ra trong bối cảnh tỉnh có quy mô dân số lớn, diện tích rộng, địa bàn miền núi chiếm hơn 2/3 diện tích tự nhiên, trong khi điều kiện hạ tầng ở nhiều địa bàn còn không ít khó khăn. Nhưng được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương, sự đồng thuận, ủng hộ của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân, sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy của hệ thống chính trị tỉnh Thanh Hóa cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt, phát huy hiệu quả trong quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bám sát tình hình thực tiễn, để tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả; đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị địa phương theo hướng gần dân, sát dân, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; tập trung nguồn lực, công tác quy hoạch, đầu tư phát triển và bố trí đội ngũ cán bộ có chất lượng... thì việc tiếp tục rà soát, nghiên cứu, kiến nghị sắp xếp đơn vị hành chính trong thời gian tới là yêu cầu khách quan nhằm khắc phục tình trạng số lượng đơn vị hành chính còn nhiều, quy mô một số xã còn nhỏ, nguồn lực đầu tư phân tán, từ đó mở rộng dư địa phát triển, nâng cao năng lực quản lý, điều hành và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn. Đây là chủ trương, là bước đi cần thiết trong lộ trình thực hiện cuộc cách mạng lớn về tổ chức bộ máy, làm thay đổi tư duy quản trị và phương thức hoạt động của cả hệ thống chính trị trong giai đoạn đất nước bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Với truyền thống lịch sử cách mạng, anh hùng, nhân văn và khoa bảng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc Thanh Hóa nguyện đoàn kết một lòng, ra sức thi đua, nỗ lực phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh kiểu mẫu như sinh thời Bác Hồ kính yêu hằng mong muốn, góp phần xây dựng nước Việt Nam ta ngày càng "Cường thịnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc", vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội./.