Ảnh minh hoạ

Trao đổi với một số chủ một quán bán thức ăn nhỏ trê địa bàn xã chia sẻ: “Mỗi ngày tôi dùng hàng trăm hộp xốp cho khách mang về. Nếu chuyển sang hộp giấy, chi phí đội lên gấp đôi, chẳng còn lời lãi gì”. Câu chuyện nghe tưởng hợp lý nhưng lại đặt ra nghịch lý lớn: chỉ riêng một quán xôi, mỗi tháng đã thải ra môi trường hàng nghìn hộp xốp. Còn trên toàn địa bàn, con số ấy cộng dồn thành núi rác khổng lồ, khó phân hủy, tồn tại hàng trăm năm trong đất, nước.

Hộp xốp – thực chất là polystyrene (PS), một loại nhựa tổng hợp từ dầu mỏ – vốn cực kỳ khó phân hủy. Dưới tác động của nắng, mưa, chúng dễ vỡ vụn thành những hạt vi nhựa li ti, len lỏi vào nguồn nước, đất đai, rồi theo thực phẩm quay lại chính cơ thể con người. Không chỉ dừng ở môi trường, hộp xốp còn đe dọa sức khỏe. Các nghiên cứu chỉ ra, khi tiếp xúc với thức ăn nóng, dầu mỡ hay có tính axit, hộp xốp có thể giải phóng styrene – chất được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm nghi ngờ gây ung thư, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và nội tiết. Vậy nhưng, thói quen đựng phở, bún, cháo nóng bằng hộp xốp vẫn diễn ra hằng ngày, âm thầm gieo rủi ro vào bữa ăn của hàng triệu người.

Điều trăn trở là, không ít người dân và hộ kinh doanh đã biết tác hại, nhưng vì lợi nhuận và thói quen tiêu dùng nên vẫn “nhắm mắt cho qua”. Hộp xốp rẻ hơn hộp giấy 30 – 50%. Một cửa hàng bán hàng trăm suất ăn mỗi ngày, nếu đổi sang hộp thân thiện môi trường, chi phí có thể tăng hàng chục triệu đồng mỗi tháng. Trong khi người tiêu dùng cũng quen với “nhanh – gọn – rẻ”, ít ai sẵn sàng mang hộp cá nhân hoặc trả thêm tiền cho bao bì an toàn. Chính vì thế, vòng luẩn quẩn của sự lệ thuộc vào hộp xốp vẫn tiếp diễn.

Hệ quả là gì? Những bãi rác phình to, những hạt vi nhựa tràn vào nước, vào đất, những nguy cơ bệnh tật âm thầm bủa vây. Một chiếc hộp xốp dùng vài phút, nhưng để lại gánh nặng hàng trăm năm. Đó là “cái tiện hôm nay, cái hại ngày mai” mà chúng ta không thể tiếp tục phớt lờ.

Đã đến lúc cần hành động mạnh mẽ và đồng bộ. Nhà nước phải sớm có lộ trình hạn chế, tiến tới cấm hộp xốp dùng một lần, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, sản xuất các loại bao bì thay thế với giá cả phù hợp. Các hộ kinh doanh, dù nhỏ lẻ, cũng cần thay đổi tư duy, tiên phong chuyển sang vật liệu an toàn hơn – bởi môi trường sống không chỉ là trách nhiệm của ai đó, mà gắn trực tiếp với tương lai của chính gia đình mình.

Đặc biệt, mỗi người dân phải nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong cuộc chiến chống rác thải nhựa. Hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ: từ chối hộp xốp khi mua đồ ăn mang về, mang theo hộp cá nhân, túi vải, hộp thủy tinh; sẵn sàng trả thêm một khoản chi phí nhỏ để đổi lấy bao bì an toàn, bền vững; lên tiếng vận động bạn bè, người thân cùng thay đổi. Khi người dân đồng loạt nói “không” với hộp xốp, thói quen tiêu dùng sẽ buộc các hộ kinh doanh phải thay đổi theo. Đó chính là sức mạnh của cộng đồng, là trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với môi trường và sức khỏe chính mình.

Không dễ để thay đổi một thói quen đã ăn sâu, nhưng nếu không bắt đầu từ hôm nay, mai này cái giá phải trả sẽ gấp nhiều lần. Mỗi chiếc hộp giấy, mỗi chiếc hộp bã mía thay thế, mỗi người dân tự giác từ chối hộp xốp là một hành động nhỏ nhưng góp phần vào mục tiêu lớn: giảm rác thải nhựa, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, để môi trường sống trong lành hơn cho thế hệ mai sau.

“Tiện” nhưng không “lợi” – câu chuyện hộp xốp chính là lời nhắc nhở chúng ta về lựa chọn của mình mỗi ngày. Và đó cũng là lúc mỗi người dân, mỗi cơ sở kinh doanh hãy tự hỏi: sự tiện lợi tức thời có đáng để đánh đổi bằng môi trường và sức khỏe của cả cộng đồng hay không?