Ảnh minh hoạ
Phong trào “Bình dân học vụ số” được ví như cuộc cách mạng học tập mới của thời đại công nghệ, lấy tinh thần của phong trào “bình dân học vụ” những năm đầu xây dựng đất nước làm động lực, nhưng được triển khai trong bối cảnh hoàn toàn mới – đó là bình dân học vụ trong kỷ nguyên số. Nếu như trước đây, phong trào nhằm “xóa mù chữ”, phổ cập tri thức văn hóa, thì nay, “Bình dân học vụ số” hướng tới xóa mù công nghệ, giúp người dân biết và sử dụng thành thạo các công cụ, dịch vụ số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt…
Theo thống kê, sau hơn 6 tháng triển khai, Thanh Hóa đã đạt được nhiều kết quả nổi bật: hơn 4.351 tổ công nghệ số cộng đồng với gần 16.000 thành viên đang hoạt động hiệu quả; hàng chục nghìn người dân được hướng dẫn kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, truy cập Internet, khai thác dịch vụ công trực tuyến. Hệ thống hạ tầng viễn thông phát triển mạnh với 9.776 trạm phát sóng (BTS), phủ sóng gần như toàn bộ 4.357 thôn, bản; 100% xã, phường có mạng Internet tốc độ cao, tạo điều kiện thuận lợi để người dân vùng nông thôn, miền núi tiếp cận thông tin và dịch vụ số.
Trên địa bàn xã Ba Đình – địa phương vừa được sáp nhập từ bốn xã: Ba Đình, Nga Vịnh, Nga Thiện và Nga Trường công tác chuyển đổi số thời gian qua cũng đã có nhiều chuyển biến tích cực. Đảng ủy, UBND xã đã xác định phát triển chính quyền số và xã hội số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2025–2030. Theo đó, xã đã thành lập tổ công nghệ số cộng đồng tại 21 thôn với sự tham gia của cán bộ đoàn thể, đoàn viên thanh niên và lực lượng công an xã, đảm nhiệm tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện các thao tác số cơ bản như đăng ký tài khoản định danh điện tử (VNeID), nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến, tra cứu thông tin đất đai, đăng ký tiêm chủng, hoặc nộp phí, lệ phí qua mạng.
Công an xã Ba Đình là một trong những đơn vị tiên phong trong việc hướng dẫn người dân kích hoạt tài khoản định danh điện tử và thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Đến nay, toàn xã đã có gần 70% người dân đủ điều kiện kích hoạt VNeID, trong đó phần lớn người trẻ và người trong độ tuổi lao động đã quen thuộc với việc sử dụng ứng dụng này để khai báo cư trú, đăng ký xe, hoặc thực hiện các thủ tục hành chính mà không cần trực tiếp đến trụ sở. Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên xã cũng tích cực hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”, vận động hội viên, đoàn viên tham gia các buổi hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, tải ứng dụng dịch vụ công, tạo tài khoản mạng xã hội an toàn, biết tìm kiếm thông tin chính thống, tránh tin giả, tin sai sự thật.
Trong quá trình triển khai, xã Ba Đình chú trọng công tác tuyên truyền – hướng dẫn – cầm tay chỉ việc. Đài Truyền thanh xã duy trì chuyên mục “Chuyển đổi số” hằng tuần; nội dung được biên tập ngắn gọn, dễ hiểu, tập trung vào các hướng dẫn cụ thể: “Cách đăng ký dịch vụ công trực tuyến mức độ 4”, “Lợi ích của định danh điện tử”, “Sử dụng chữ ký số cá nhân”, hay “An toàn thông tin trong môi trường mạng”. Nhiều buổi truyền thông trực tiếp được tổ chức tại thôn, nhà văn hóa, trường học, khu dân cư, kết hợp trình chiếu, thực hành, giúp người dân dễ hiểu, dễ nhớ và áp dụng ngay.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phổ cập kỹ năng số ở Ba Đình vẫn còn một số khó khăn tương tự như tình hình chung của tỉnh: một bộ phận người cao tuổi, lao động nông thôn còn hạn chế về kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh; một số khu dân cư xa trung tâm, vùng lõm sóng Internet vẫn tồn tại; thiết bị công nghệ như điện thoại, máy tính chưa đồng đều, ảnh hưởng đến quá trình học tập và ứng dụng. Ngoài ra, công tác hướng dẫn ở cơ sở còn thiếu nhân lực chuyên trách, chủ yếu kiêm nhiệm, dẫn đến việc phổ cập chưa thật đồng bộ.
Tuy nhiên, với sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, UBND xã, cùng tinh thần vào cuộc tích cực của các đoàn thể, phong trào “Bình dân học vụ số” ở Ba Đình đang từng bước lan tỏa sâu rộng. Nhiều mô hình sáng tạo đã được triển khai như “Tổ dân cư học tập số”, “Ngày thứ bảy tình nguyện hướng dẫn dịch vụ công”, “Phụ nữ cầm tay chỉ việc”, hay “Thanh niên đồng hành cùng người cao tuổi học kỹ năng số”. Các mô hình này đã góp phần thay đổi nhận thức của người dân, giúp họ thấy rõ lợi ích của chuyển đổi số trong đời sống: nộp hồ sơ không phải xếp hàng, thanh toán không cần tiền mặt, tra cứu thủ tục ngay tại nhà, hay mua bán nông sản qua mạng để mở rộng thị trường.
Trong thời gian tới, xã Ba Đình xác định sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền phong trào “Bình dân học vụ số” gắn với Đề án Chuyển đổi số giai đoạn 2025–2030, phấn đấu 100% người dân biết sử dụng ít nhất một ứng dụng số cơ bản phục vụ cuộc sống, 100% cán bộ, công chức xã thành thạo kỹ năng số, và ít nhất 80% hộ gia đình có thành viên biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Xã cũng đang phối hợp với doanh nghiệp viễn thông để nâng cấp hạ tầng mạng, mở rộng phủ sóng Internet đến tất cả các thôn, bảo đảm người dân vùng xa, vùng trũng cũng có điều kiện tham gia học tập, làm việc và giao dịch trên môi trường số.
Phong trào “Bình dân học vụ số” không chỉ là cuộc vận động mang tính kỹ thuật hay công nghệ, mà còn là một phong trào xã hội sâu rộng, mang ý nghĩa giáo dục, văn hóa và nhân văn to lớn. Khi mỗi người dân xã Ba Đình đều biết sử dụng điện thoại thông minh, biết tìm kiếm thông tin, đăng ký dịch vụ công, học tập, buôn bán, thanh toán trực tuyến, thì khi đó, mục tiêu xây dựng xã hội số, công dân số, chính quyền số không còn là khái niệm xa vời, mà đã trở thành hiện thực sống động ngay trong từng gia đình, từng thôn, từng khu dân cư.
Với tinh thần “toàn dân học tập, làm chủ kỹ năng số”, phong trào “Bình dân học vụ số” đang thổi luồng sinh khí mới vào đời sống cộng đồng xã Ba Đình – nơi người dân không chỉ chăm lo phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa, mà còn đang từng bước làm chủ công nghệ, bắt nhịp với thời đại số, góp phần cùng Thanh Hóa vươn lên mạnh mẽ trong “kỷ nguyên số – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.